Panduan ini ditulis untuk keluarga di Malaysia yang baru kehilangan orang tersayang dan kini perlu menguruskan saham yang dipegang atas nama arwah di Bursa Malaysia. Ia berdasarkan soalan-soalan yang paling kerap ditanya oleh klien saya yang melalui proses ini untuk kali pertama.
Langkah Pertama untuk Keluarga
Perkara pertama yang perlu dilakukan adalah memberitahu stockbroker atau remisier arwah. Jangan tunggu sehingga semua dokumen undang-undang selesai diuruskan — hubungi atau emel broker secepat mungkin supaya akaun tersebut boleh ditanda dan dilindungi.
Seterusnya, kesan akaun CDS atau akaun-akaun berkenaan. Ramai orang memegang saham dengan lebih daripada satu broker, jadi periksa penyata lama, contract note, atau slip pembayaran dividen untuk mencari maklumat.
Jangan log masuk ke dalam apps atau akaun arwah. Bergantunglah pada penyata dan contract note mereka, serta rekod broker. Bursa Malaysia Depository boleh mendedahkan maklumat berkenaan akaun CDS si mati kepada ahli keluarga yang memerlukannya untuk memohon probet, surat kuasa tadbir atau perintah pembahagian, dan keluarga boleh memohon agar akaun CDS itu digantung supaya tidak ada apa-apa yang dipindahkan sementara itu.
Kumpulkan perkara-perkara berikut sebelum menghubungi broker:
1. Sijil kematian.
2. Nombor kad pengenalan dan nombor akaun CDS arwah, jika diketahui.
3. Pengenalan diri anda sendiri dan hubungan anda dengan arwah.
Broker akan membimbing anda mengenai langkah seterusnya, tetapi mereka tidak boleh memindahkan sebarang saham sehingga kuasa undang-undang ke atas harta pusaka disahkan. Inilah bahagian yang sering menjerat kebanyakan keluarga, kerana mereka menyangka broker boleh terus memindahkan saham sebaik sahaja sijil kematian ditunjukkan. Itu tidak benar.
Sahkan Siapa yang Memegang Kuasa Undang-Undang ke atas Harta Pusaka
Saham tidak boleh dipindahkan kepada waris hanya kerana sijil kematian telah dikeluarkan. Seseorang perlu terlebih dahulu memiliki kuasa undang-undang untuk bertindak bagi pihak harta pusaka.
Jika arwah meninggalkan wasiat yang sah, wasi yang dinamakan dalam wasiat itu memohon geran probet melalui mahkamah. Jika tiada wasiat, seorang yang layak akan memohon surat kuasa tadbir.
Sesetengah harta pusaka mungkin layak untuk proses pembahagian pusaka kecil kerajaan, yang diuruskan melalui Pejabat Tanah. Dalam kes lain, Amanah Raya Berhad mungkin terlibat dalam mentadbir harta pusaka tersebut.
Laluan yang berkenaan bergantung kepada saiz dan sifat harta pusaka, sama ada wujud wasiat, dan faktor-faktor lain yang khusus untuk keluarga tersebut. Saya tidak boleh memberitahu anda laluan mana yang terpakai untuk situasi anda — keputusan itu perlu disahkan dengan peguam atau pihak berkuasa pusaka yang berkenaan.
| Laluan | Bila Ia Biasanya Terpakai | Siapa yang Mengendalikannya |
|---|---|---|
| Geran Probet | Terdapat wasiat yang sah | Wasi yang dinamakan dalam wasiat, melalui mahkamah |
| Surat Kuasa Tadbir | Tiada wasiat | Pentadbir yang dilantik oleh mahkamah |
| Pembahagian Pusaka Kecil | Harta pusaka mungkin layak di bawah proses ringkas | Pejabat Tanah |
| Amanah Raya Berhad | Sesetengah harta pusaka tanpa wasiat atau apabila dilantik | Amanah Raya Berhad |
Pindahan Saham: Daripada Akaun CDS Si Mati kepada Waris
Setelah kuasa undang-undang disahkan, stockbroker boleh memulakan proses pindahan saham. Pada dasarnya, ini bermakna memindahkan saham daripada akaun CDS arwah ke akaun CDS masing-masing waris.
1. Individu yang memegang kuasa undang-undang menyerahkan geran atau surat kuasa yang berkenaan, bersama-sama dengan dokumen pindahan broker itu sendiri.
2. Broker mengesahkan waris yang dinamakan dan jumlah saham yang dipegang.
3. Setiap waris perlu memiliki akaun CDS sendiri yang aktif untuk menerima saham — inilah bahagian yang sering menyebabkan keluarga tersekat.
4. Wasi, pentadbir atau waris menandatangani borang pindahan secara bersemuka di hadapan pegawai Bursa Malaysia Depository atau stockbroker (mereka yang menetap di luar negara boleh memohon pengecualian daripada broker), dan saham kemudiannya dipindahkan ke akaun setiap waris.
Jika seseorang waris belum mempunyai akaun CDS, satu akaun perlu dibuka dahulu sebelum bahagian saham mereka boleh dipindahkan. Perkara ini sahaja boleh menyebabkan tunda-menunda yang tidak perlu jika tidak diuruskan lebih awal.
Nasihat saya kepada klien adalah untuk menyemak dengan setiap waris secepat mungkin semasa dokumen kuasa undang-undang sedang disediakan, bukan selepas itu, supaya pembukaan akaun CDS boleh berjalan serentak dan tidak menyebabkan kelewatan kedua kemudiannya.
Apa yang Berlaku kepada Dividen dan Tindakan Korporat Sementara Itu
Semasa harta pusaka sedang diuruskan, saham tersebut kekal dalam akaun CDS arwah dan terus layak menerima dividen, terbitan bonus, terbitan hak, dan tindakan korporat lain.
Dividen yang diisytiharkan dalam tempoh ini biasanya dikreditkan ke akaun bank yang dipautkan kepada arwah atau ditahan sementara, bergantung kepada susunan pembayaran syarikat dan prosedur bank itu sendiri berkenaan akaun yang dibeku.
Tindakan korporat yang memerlukan keputusan, seperti memilih untuk terbitan hak, mungkin perlu dikendalikan oleh sesiapa yang memegang kuasa undang-undang ke atas harta pusaka pada masa itu. Jika belum ada sesiapa yang memegang kuasa itu, broker biasanya akan menasihatkan mengenai layanan lalai jika ada.
Inilah satu lagi sebab untuk tidak melambatkan permohonan probet atau surat kuasa tadbir — semakin lama masa yang diambil, semakin banyak kelayakan tindakan korporat yang mungkin masih belum diselesaikan.
Bursa Malaysia menerangkan proses rasmi ini di laman CDS Account of a Deceased Investor.
Kelewatan Biasa dan Cara Mengelaknya
Dokumen yang hilang atau tidak lengkap adalah penyebab kelewatan yang paling utama. Sebelum menghantar apa-apa, semak dengan broker apa sebenarnya yang diperlukan untuk kes khusus anda.
Waris yang tidak mempunyai akaun CDS adalah penyebab kelewatan kedua yang paling kerap. Uruskan perkara ini semasa dokumen undang-undang masih sedang diproses, bukan selepas itu.
Pertikaian antara waris, walaupun perselisihan tidak formal, boleh menghentikan pindahan untuk tempoh yang tidak menentu. Broker tidak boleh bertindak sebagai orang tengah dan hanya akan menunggu sehingga perkara itu diselesaikan atau diputuskan oleh mahkamah.
Butiran peribadi yang salah atau tidak terkini dalam akaun CDS, seperti alamat lama atau pengenalan diri yang telah luput, juga boleh menyebabkan broker menolak dan mengembalikan dokumen untuk pembetulan.
Mengapa Wasiat dan Senarai Akaun CDS Menjimatkan Masa
Memiliki wasiat yang sah secara umumnya melancarkan proses ini lebih pantas berbanding tanpa wasiat langsung, kerana ia menamakan wasi dengan jelas dan menghapuskan kekeliruan mengenai siapa yang perlu memohon kuasa.
Menyimpan senarai bertulis yang ringkas mengenai semua akaun CDS, broker, dan anggaran pegangan anda adalah salah satu perkara paling praktikal yang boleh anda lakukan untuk keluarga anda. Ramai klien memegang akaun yang dibuka berpuluh tahun dahulu yang malah pasangan mereka sendiri tidak tahu wujud.
Senarai ini tidak perlu rumit. Satu helaian dengan nama broker, nombor akaun, dan anggaran bilangan saham, disimpan di tempat yang mudah ditemui oleh keluarga anda, sudah memadai.
Kesilapan Biasa yang Perlu Dielakkan
1. Menunggu probet atau surat kuasa tadbir sebelum memberitahu broker apa-apa.
2. Menganggap satu akaun CDS itu satu-satunya — sentiasa periksa akaun dengan broker lain.
3. Terlupa bahawa setiap waris perlu memiliki akaun CDS sendiri sebelum saham boleh dipindahkan.
4. Membiarkan perselisihan keluarga melambatkan permohonan undang-undang itu sendiri.
5. Tidak meminta senarai semak khusus daripada broker yang berkaitan dengan kes anda sebelum menghantar dokumen.
Perkara Utama
- Beritahu stockbroker secepat mungkin selepas kematian, sebelum menguruskan dokumen undang-undang.
- Saham hanya boleh dipindahkan setelah seseorang memegang kuasa undang-undang ke atas harta pusaka — probet, surat kuasa tadbir, atau proses pusaka yang berkenaan.
- Setiap waris perlu memiliki akaun CDS sendiri sebelum saham boleh dipindahkan ke dalamnya.
- Dividen dan tindakan korporat terus terpakai semasa harta pusaka belum diselesaikan, jadi kelewatan mempunyai kos sebenar.
- Wasiat dan senarai ringkas akaun CDS boleh menjimatkan banyak masa dan tekanan keluarga anda kemudian.
- Proses ini berbeza mengikut harta pusaka — sentiasa sahkan laluan undang-undang yang betul dengan peguam atau pihak berkuasa yang berkenaan.
Soalan Lazim
Berapa lama masa yang diambil untuk menuntut saham si mati di Malaysia?
Tidak ada tempoh masa yang tetap, kerana ia bergantung kepada betapa cepat kuasa undang-undang ke atas harta pusaka diperoleh dan betapa lengkap dokumen yang dihantar kepada broker. Kelewatan biasanya berasal daripada dokumen yang tidak lengkap atau waris yang belum mempunyai akaun CDS, bukan daripada proses broker itu sendiri.
Apakah dokumen yang diperlukan oleh broker untuk memindahkan saham kepada waris?
Biasanya broker memerlukan salinan disahkan sijil kematian, bukti kuasa undang-undang ke atas harta pusaka (geran probet, surat kuasa tadbir, perintah pembahagian bagi pusaka kecil, atau surat arahan daripada Amanah Raya Berhad), dan pengenalan diri untuk individu yang bertindak serta setiap waris. Keperluan sebenar berbeza mengikut broker, jadi lebih baik semak senarai semak terkini terus dengan stockbroker.
Bolehkah saham dipindahkan tanpa melalui probet atau surat kuasa tadbir?
Tidak, broker tidak boleh memindahkan saham daripada akaun CDS si mati sehingga seseorang memegang kuasa undang-undang yang diiktiraf ke atas harta pusaka. Laluan khusus mana yang terpakai, termasuk sebarang proses pusaka kecil yang dipermudahkan, perlu disahkan dengan peguam atau pihak berkuasa pusaka yang berkenaan.
Apa yang berlaku jika seseorang waris tidak mempunyai akaun CDS?
Waris tersebut perlu membuka akaun CDS sebelum bahagian saham mereka boleh dipindahkan kepada mereka. Adalah lebih baik untuk melakukan ini semasa dokumen undang-undang masih sedang diproses agar ia tidak menambah kelewatan berasingan kemudian.
Adakah dividen masih dibayar semasa harta pusaka belum diselesaikan?
Ya, saham dalam akaun CDS arwah terus layak menerima dividen dan tindakan korporat lain semasa harta pusaka sedang diselesaikan. Cara pembayaran boleh bergantung kepada akaun bank yang dipautkan dan prosedur syarikat itu sendiri, jadi berbaloi untuk menyemak butirannya dengan broker.
Jika keluarga anda sedang melalui proses ini dan anda mahu seseorang membimbing anda langkah demi langkah dalam pindahan CDS, jangan ragu untuk menghubungi saya. Saya Dexter Chia, seorang remisier di Malacca Securities Sdn Bhd, dan anda boleh WhatsApp saya terus di +60169059789, atau buka akaun M+ Global menggunakan kod jemputan UBZQ jika anda perlukan akaun CDS dibuka untuk seorang waris.
Perlukan Bantuan Untuk Ini?
Jika anda adalah klien M+ Online atau M+ Global dan memerlukan bantuan dengan proses ini, hantar mesej terus kepada saya — saya mengendalikan permintaan seperti ini untuk klien setiap minggu.
WhatsApp: +60169059789 | Kod Jemputan M+ Global: UBZQ
Penafian: Artikel ini hanya untuk tujuan maklumat dan bukan merupakan nasihat kewangan. Sentiasa buat kajian sendiri sebelum membuat sebarang keputusan pelaburan.
Ingin melabur di Bursa Malaysia atau pasaran AS? Hubungi Dexter Chia, seorang AI Driven Remisier yang mempunyai lebih 2,200 klien di Malacca Securities Sdn Bhd (M+ Online / M+ Global). Kod Jemputan M+ Global: UBZQ | WhatsApp: +60169059789 | Kenapa Pilih Dexter?
